Określenie czerniak łagodny to potoczna nazwa łagodnych zmian barwnikowych skóry, takich jak znamiona melanocytowe, które w żadnym wypadku nie są nowotworem złośliwym. W przeciwieństwie do czerniaka (nowotworu skóry), zmiany te nie dają przerzutów i zwykle nie stanowią zagrożenia dla zdrowia. Jednak, ze względu na swój wygląd, często budzą niepokój.
Łagodne zmiany barwnikowe mają regularny kształt, gładkie brzegi i jednolity kolor - zazwyczaj od jasnobrązowego do ciemnobrązowego. Są symetryczne i nie zmieniają się gwałtownie. Nie powodują także bólu czy krwawienia. Mogą pojawić się już w wieku dziecięcym albo z wiekiem. Ich dokładny wygląd zależy od typu skóry, predyspozycji genetycznych czy ekspozycji na słońce.
Jak powstają zmiany barwnikowe? - Przyczyny pojawiania się zmian na skórze
Do powstawania zmian barwnikowych przyczyniają się przede wszystkim czynniki genetyczne. U wielu osób skłonność do powstawania zmian barwnikowych jest dziedziczna, a pierwsze zmiany pojawiają się wcześnie, często już w dzieciństwie. Istotną rolę odgrywają także hormony. np. w czasie ciąży czy dojrzewania, co może wpływać na aktywność melanocytów. Kolejny czynnik to ekspozycja na promieniowanie UV. Długotrwałe opalanie się na słońcu czy w solarium prowadzi do zwiększonej produkcji barwnika, co sprzyja powstawaniu znamion lub przyciemnianiu już istniejących, w szczególności u osób o jasnej karnacji. W przeciwieństwie do czerniaka skóry, zmiany te rozwijają się powoli i przez długi czas nie zmieniają swojego wyglądu.
Jakie są rodzaje?
Postaci czerniaka łagodnego jest kilka:
-
znamiona melanocytowe wrodzone - obecne od urodzenia lub pojawiają się w pierwszych miesiącach życia, mają różne rozmiary, zwykle jednolity kolor i regularny kształt,
-
znamiona melanocytowe nabyte - pojawiają się w wieku dziecięcym lub dojrzewania, ich liczba wzrasta pod wpływem ekspozycji na słońce,
-
znamiona barwnikowe płaskie - mają gładką powierzchnię, znajdują się na poziomie skóry, mają kolor od jasnobrązowego do ciemnobrązowego,
-
znamiona barwnikowe wypukłe - wyraźnie uniesione ponad powierzchnię skóry, w kolorze cielistym lub jasnobrązowym, zwykle są stabilne i niegroźne,
-
znamiona dysplatyczne (atypowe) - są większe, mają nieregularne kształty i zróżnicowany kolor, same w sobie są łagodne, ale wymagają kontroli dermatologicznej, mogą przypominać czerniaka,
-
niebieskie znamię (blue nevus) - powstaje w wyniku głębszego położenia melanocytów, w kolorze niebiesko-szarym lub stalowym, są małych rozmiarów,
-
znamiona typu Spitz - najczęściej występują u dzieci i młodych dorosłych, szybko rosną, co może powodować niepokój, w badaniu histopatologicznym wychodzą jako łagodne zmiany, często usuwane ze względów estetycznych.
Objawy czerniaka łagodnego - jak rozpoznać problem i odróżnić od nowotworu skóry?
Jak wspominaliśmy na początku, czerniak łagodny to potoczne określenie łagodnych zmian barwnikowych skóry, które nie są nowotworem i nie przechodzą typowych stadiów zaawansowania choroby nowotworowej. Natomiast czerniak to nowotwór złośliwy skóry, który tworzy guzy nowotworowe, może dawać przerzuty i powodować powiększenie węzłów chłonnych. W niektórych przypadkach czerniaka złośliwego początkowe zmiany mogą przypominać "czerniaka łagodnego", dlatego też profilaktyka i wczesne wykrycie problemu ma kluczowe znaczenie.
Objawy zmian barwnikowych
-
regularny, symetryczny kształt,
-
posiadają gładkie brzegi,
-
jednolity kolor,
-
nie ulegają nagłemu i szybkiemu powiększeniu,
-
nie krwawią i nie powodują bólu.
Utrzymują stabilny wygląd przez dłuższy czas i nie wykazują dynamicznych zmian, typowych dla nowotworu skóry. Kluczem jest wczesne rozpoznanie i odróżnienie czerniaka łagodnego i objawów raka skóry, w czym może pomóc metoda ABCDE, która pozwala sprawdzić, czy zmiana jest symetryczna (A), czy ma nieregularne brzegi (B), jaki ma kolor (C), czy ma średnicę powyżej 6 mm (D), czy ewoluuje (E). Łagodne zmiany przede wszystkim nie spełniają punktu E, czyli nie zmieniają się gwałtownie.
Aby jednoznacznie rozróżnić łagodne zmiany od złośliwych, warto udać się do dermatologa, który z pomocą badania dermatoskopowego przeprowadzi nieinwazyjne badanie (dermatoskopię), która pozwoli ocenić niewidoczne gołym okiem struktury skóry i postawić odpowiednią diagnozę.
Diagnostyka i leczenie czerniaka łagodnego
Najczęstsza formą postępowania jest obserwacja zmiany. Jeśli zmiana jest regularna i nie budzi niepokoju to wystarczające są okresowe badania skóry u dermatologa. W niektórych przypadkach lekarz może zalecić chirurgiczne wycięcie znamienia, jeśli ulega ono częstym urazom, zmienia wygląd lub znajduje się w miejscu narażonym na podrażnienia.
Często takie zmiany usuwa się ze względów estetycznych, gdy pojawiają się one w widocznym miejscu, wymagają całkowitego usunięcia, powodują dyskomfort lub muszą zostać poddane badaniu histopatologicznemu. Najczęściej robi się to za pomocą:
-
Laserowego usuwania zmian barwnikowych - laseroterapia jest jedną z najczęściej wykorzystywanych metod w medycynie estetycznej,
-
Elektrokoagulacji - wykorzystuje prąd o wysokiej częstotliwości do usunięcia powierzchownych zmian skórnych,
-
Krioterapii - zmiana zostaje zamrożona z wykorzystaniem ciekłego azotu,
-
chirurgicznego usunięcia - metoda bardziej inwazyjna, wycina się chorą część z zachowaniem odpowiedniego marginesu zdrowej tkanki.
Kiedy zgłosić się do lekarza?
Do specjalisty warto zgłosić się, gdy pojawią się nowe zmiany lub obecne zaczną zmieniać swój wygląd, szczególnie, jeśli dzieje się to nagle. Warto także umówić się do lekarza, gdy zmiana nie wygląda zbyt estetycznie, powoduje dyskomfort psychiczny lub ulega podrażnieniom. Warto także przeprowadzać regularne kontrole, które pozwolą odróżnić łagodne zmiany od zachorowania na nowotwór.
Rekomendowane zabiegi:
Źródła:
https://www.akademiaczerniaka.org/o-czerniaku/znamie-barwnikowe-jak-odroznic
https://www.mp.pl/pacjent/dermatologia/choroby/chorobyskory/74416,znamiona-barwnikowe