Przeczosy to powierzchowne ubytki naskórka powstające wskutek mechanicznego uszkodzenia skóry. Najprościej mówiąc, przeczosy skórne to zmiany będące następstwem intensywnego drapania skóry w odpowiedzi na świąd. Intensywne swędzenie sprawia, że pacjent zaczyna się drapać, a powtarzające się drażnienie prowadzi do uszkodzenia naskórka, powstania strupa, a czasem nawet niewielkiej nadżerki.
Przeczosy na skórze są więc nie chorobą samą w sobie, lecz objawem innego problemu. Najczęstszy mechanizm to silny świąd skóry, który może mieć podłoże dermatologiczne lub ogólnoustrojowy charakter. Uporczywy, długotrwały świąd nasila odruch drapania, a to z kolei pogłębia ubytek i stan zapalny.
Przyczyny powstawania przeczosów
Przyczyna przeczosów niemal zawsze wiąże się ze świądem. Może on towarzyszyć takim chorobom skóry jak atopowe zapalenie skóry, łuszczyca, różnego rodzaju zapalenia skóry czy grzybica. Bardzo charakterystyczne zmiany skórne z przeczosami obserwuje się także w przebiegu świerzbu, gdzie intensywne swędzenie nasila się szczególnie nocą.
Silne swędzenie może być również efektem reakcji alergicznej - alergia kontaktowa lub pokarmowa często wywołać może silne podrażnienia i potrzebę drapania. Warto pamiętać, że przeczosy, będące następstwem drapania skóry, mogą pojawiać się także przy chorobach ogólnoustrojowych, takich jak cukrzyca, nadczynność tarczycy (tarczyca wpływa na metabolizm skóry) czy nawet stwardnienie rozsiane.
W niektórych przypadkach swędzenie skóry ma charakter ogólnoustrojowy i nie musi obejmować wyłącznie jednego obszaru. Przewlekłe schorzenie prowadzi do nadmiernego drapania, a w konsekwencji do powstania licznych zmian skórnych. Nieleczone uszkodzenia naskórka mogą sprzyjać nadkażeniu bakteryjnemu – pojawia się wówczas ropna wydzielina, nasilony stan zapalny i ryzyko powstania blizny.
Czym różni się przeczos od nadżerki i owrzodzenia?
Przeczosy skórne to zmiany powierzchowne - obejmują głównie naskórek. Ubytek jest płytki i zwykle goi się bez pozostawienia trwałego śladu, o ile nie dojdzie do zakażenia.
Nadżerka to głębsze uszkodzenie, które może obejmować warstwy poniżej naskórka, natomiast owrzodzenia sięgają jeszcze głębiej i wymagają bardziej zaawansowanego leczenia. W porównaniu do nich przeczos jest zmianą mniej rozległą, choć przy długotrwałym drażnieniu i braku terapii może się pogłębiać.
Gdzie najczęściej występują przeczosy?
Przeczosy na skórze mogą pojawić się w każdym miejscu, jednak najczęściej lokalizują się tam, gdzie świąd jest najbardziej nasilony i gdzie łatwo się drapać. Typowe okolice to:
-
przedramiona i podudzia,
-
kark i plecy,
-
okolica brzucha,
-
skóra głowy.
W przebiegu atopowego zapalenia skóry zmiany często obejmować mogą zgięcia łokciowe i kolanowe. W świerzbie charakterystyczne są przestrzenie międzypalcowe i okolica nadgarstków.
Diagnostyka i leczenie przeczosów. Jak wyleczyć przeczosy skórne?
Leczenie przeczosów wymaga przede wszystkim ustalenia przyczyny świądu. Sama pielęgnacja zmian bez usunięcia czynnika wywołującego nie przyniesie trwałego efektu. Diagnostyka i leczenie powinny uwzględniać zarówno badanie dermatologiczne, jak i – w razie potrzeby – ocenę w kierunku chorób ogólnoustrojowych.
W terapii stosuje się preparat miejscowy o działaniu przeciwzapalnym i łagodzącym, a w przypadku alergii pomocne bywają leki przeciwhistaminowe. Jeśli pojawi się ropna wydzielina lub objawy nadkażenia, konieczne może być leczenie przeciwbakteryjne. W sytuacji, gdy świąd ma charakter ogólnoustrojowy, leczenie obejmuje terapię choroby podstawowej.
Jeśli zmiany są rozległe, bolesne, nawracające lub towarzyszy im silny świąd, należy skonsultować się z lekarzem dermatologiem.
Jak zapobiegać przeczosom i dbać o skórę? - pielęgnacja
Odpowiednia pielęgnacja skóry odgrywa kluczową rolę w profilaktyce. Skóra sucha i podrażniona łatwiej reaguje świądem, dlatego warto stosować emolient, który nawilża skórę i odbudowuje jej barierę ochronną. Regularne preparaty nawilżają skórę, zmniejszając podatność na podrażnienia. W codziennej rutynie warto:
-
unikać długich, gorących kąpieli,
-
stosować łagodne środki myjące,
-
delikatnie osuszać skórę bez pocierania,
-
skracać paznokcie, by ograniczyć mechaniczne uszkodzenie.
Domowe sposoby na przeczosy mogą obejmować chłodne okłady łagodzące świąd czy stosowanie preparatów regenerujących, jednak nie zastąpią one leczenia przyczynowego. Gdy dolegliwość ma charakter uporczywy lub nawracający, dlatego najlepiej skonsultować się z lekarzem, aby ustalić dokładne źródło problemu.
Świadoma pielęgnacja skóry i szybka reakcja na pierwsze objawy świądu pozwalają ograniczyć drapanie i zapobiec powstawaniu przeczosów.
Źródła:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Przeczos
https://diag.pl/pacjent/artykuly/przeczosy-skorne-czym-sa/