Trądzik bliznowcowy to choroba, w której - w przebiegu trądziku - dochodzi do powstawania bliznowców oraz blizn przerostowych. To nie tylko problem estetyczny, ale przewlekła choroba skóry związana z głębokim stanem zapalnym i uszkodzeniem skóry właściwej.
Najczęściej rozwija się jako powikłanie takiej jednostki jak trądzik pospolity, szczególnie gdy zmiany są nasilone, długo nieleczone lub niewłaściwie pielęgnowane. W odróżnieniu od łagodniejszych postaci trądziku, tutaj proces zapalny sięga głębokich warstw skóry, prowadząc do trwałych uszkodzeń i szpecących blizn.
Objawy trądziku bliznowcowego - jak wygląda trądzik?
W tej postaci trądziku obserwuje się bolesne grudki, guzki oraz duże krosty, które mogą zlewać się w rozległe nacieki zapalne. Często pojawia się trądzik ropowiczy z obecnością ropnych zbiorników pod powierzchnią skóry.
W wyniku uszkodzenia mieszków włosowych oraz ujść gruczołów łojowych dochodzi do trwałych zmian strukturalnych. Skóra może rogowacieć, a nadmierna produkcja łoju (łojotok) dodatkowo nasila proces zapalny. Po wygojeniu zmian trądzikowych pozostają:
-
blizny przerostowe lub bliznowce,
-
blizny potrądzikowe o nieregularnej strukturze,
-
trudnych do usunięcia blizn o twardej, wypukłej powierzchni,
-
czasem także blizn zanikowych.
Bliznowiec powstaje wskutek nadmiernej produkcji włókien kolagenowych w trakcie gojenia. To efekt nieprawidłowej odpowiedzi organizmu na uszkodzenia skóry.
Przyczyny i mechanizm powstawania
Wśród przyczyn powstawania trądziku bliznowcowego istotną rolę odgrywają hormony płciowe, zwłaszcza androgeny. To one pobudzają komórki gruczołów łojowych do wzmożonej produkcji łoju, co sprzyja zaczopowaniu ujść gruczołów łojowych.
Zablokowane ujścia sprzyjają zapaleniu mieszków włosowych. Gdy stan zapalny jest głęboki i przewlekły, dochodzi do uszkodzenia skóry właściwej, a proces gojenia przebiega nieprawidłowo. Czynniki nasilające powstawanie trądziku bliznowcowego to:
-
nieleczony trądzik młodzieńczy,
-
postaci trądziku o ciężkim przebiegu,
-
trądzik neuropatyczny i trądzik z wydrapania,
-
długotrwały stan zapalny,
-
niewłaściwe leczenie lub brak odpowiedniego leczenia,
-
predyspozycje genetyczne do tworzenia blizn przerostowych.
Warto podkreślić, że nie każda postać trądziku, jak trądzik różowaty czy trądzik hormonalny, prowadzi do bliznowców. Największe ryzyko dotyczy ciężkiego trądziku pospolitego.
Kto jest najbardziej narażony?
Najczęściej problem dotyczy młodych mężczyzn w okresie dojrzewania, gdy androgeny silnie stymulują gruczoły łojowe. Jednak choroba może pojawić się również u dorosłych zmagających się z nasilonym trądzikiem hormonalnym. Ryzyko zwiększają:
-
nasilony łojotok,
-
głębokie, bolesne guzki,
-
nieprawidłowe leczenie zmian trądzikowych,
-
mechaniczne uszkodzenia skóry i naciąganiem tkanek,
-
skłonność do tworzenia bliznowców.
Metody leczenia trądziku bliznowcowego
Kluczowe jest szybkie wdrożenie odpowiedniego leczenia, aby zatrzymać stan zapalny i zapobiec powstawaniu kolejnych blizn po trądziku.
Leczenie farmakologiczne
Dermatolog może wdrożyć:
-
leki na trądzik o działaniu przeciwzapalnym,
-
antybiotyki (np. tetracykliny, erytromycyna) - stosowane miejscowo lub doustny schemat leczenia,
-
retinoidy o działaniu przeciwłojotokowym,
-
terapię hormonalną w wybranych przypadkach.
Celem terapii jest zahamowanie zapalenia mieszków włosowych i zmniejszenie produkcji łoju.
Leczenie blizn
W przypadku utrwalonych zmian stosuje się:
-
iniekcje sterydowe podawane doogniskowo w obręb bliznowca,
-
kriochirurgia oparta na miejscowym zamrażaniu,
-
metody zamrażania ciekłym azotem,
-
stopniowym wycinaniu zmian,
-
zabiegi usuwania blizn z użyciem laserów frakcyjnych.
W kriochirurgii wyróżnia się trzy metody zamrażania, w tym zamrażanie powierzchni skóry oraz głębsze miejscowe zamrażaniu zmian. Celem jest redukcja nadmiaru tkanki bliznowatej.
Powikłania i następstwa
Nieleczony trądzik bliznowcowy prowadzi do:
-
rozległych blizn przerostowych,
-
trudnych do usunięcia blizn,
-
deformacji powierzchni skórnej,
-
utrwalonych zmian estetycznych,
-
problemów psychologicznych.
Uszkodzenia skóry właściwej są w wielu przypadkach nieodwracalne, dlatego tak ważne jest wczesne leczenie.
Jak zapobiegać powstawaniu blizn po trądziku?
Najważniejsze jest szybkie rozpoznanie ciężkiej postaci trądziku i konsultacja z dermatologiem. Odpowiednie leczenie we wczesnym etapie zmniejsza ryzyko trwałych uszkodzeń. W profilaktyce kluczowe są:
-
unikanie wyciskania zmian,
-
leczenie stanu zapalnego,
-
stosowanie leków zgodnie z zaleceniami,
-
kontrola łojotoku,
-
szybka reakcja przy nasileniu objawów.
Im wcześniej zostanie wdrożona terapia, tym mniejsze ryzyko powstawania trudnych do usunięcia blizn i szpecących blizn po trądziku.
Źródła:
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK459135/
https://en.wikipedia.org/wiki/Acne_keloidalis_nuchae